سعید محمدی در آلبوم ِ جدیدش ترانه ای خوانده با نام ِ "اما تو چیز دیگری" که بیتی قدیمی را در آن تضمین کرده است. این ترانه از نظرِ کلام و موسیقی و اجرا در میانِ آثارِ دیگری که از سعید محمدی شنیده ام، قابل قبول تر است و جای خوشحالی دارد که دوستانی در آشِ شله قلم کار ِ موسیقی ِ لوس آنجلسی، به دنبالِ ارزش های ادبی در کلام هستند. نکته ای که در این میان جالبِ توجه است اطلاعاتِ غلط در باره ی بیت ِ تضمین شده است، برخی آن را به سعدی منتسب کرده اند برخی همانندِ مجریِ بی بی سی آن را از مولانا دانسته اند!!!! سعید محمدی چنین خوانده است:
گرد ِ جهان گردیده ام، خوبان ِ عالم دیده ام لطف ِ همه سنجیده ام، اما تو چیز ِ دیگری
این بیت از امیرخسرو دهلوی (652-725 ه.ق) است و در دیوانِ او به این شکل آمده است:
آفاق را گردیده ام، مهر ِ بتان ورزیده ام بسیار خوبان دیده ام، اما تو چیز ِ دیگری
که از غزلی ست هفت بیتی با این مطلع:
ای چهره ی زیبای تو، رشکِ بتانِ آذری هر چند وصفت می کنم، در حسن از آن زیباتری
که استقبالی است از غزلی با مطلع ِ زیر از سعدی:
آخر نگاهی باز کن وقتی که بر ما بگذری یا کبر منعت می کند کز دوستان یاد آوری؟!
احتمالاً سعید محمدی به اجرای خاصی از ترانه ی صورتگر ِ نقاش ِ چین نظر داشته هر چند در آنجا بیت ِ مذکور را مرضیه به شکل ِ زیر خوانده است:
آفاق را گردیده ام، مهر ِ بتان سنجیده ام بسیار خوبان دیده ام، اما تو چیز ِ دیگری
این تصنیفِ قدیمی نیز خالی از حاشیه نیست و مشکل از اسم ِ تصنیف شروع می شود: "صورتگر ِ نقاش!" که غلط است و صورتگر همان نقاش است و کسره ی اضافی در این میان بی معنی است! خواننده این گونه می خواند و دیگران هم در بازخوانی همان را تکرار کرده اند:
صورتگر ِ نقاش ِ چین! رو صورت ِ یارم ببین یا صورتی برکش چنین، یا ترک کن صورتگری
این بیت از سعدی ست و در همان غزلی ست که امیر خسرو از آن استقبال کرده، ولی چنین خطای فاحشی بعید می نماید از سعدی باشد و البته که نیست، در نسخه ی فروغی و دیگر نسخه ها بیت به این شکل آمده که صحیح است:
صورتگر ِ دیبای چین، گو صورت ِ رویش ببین یا صورتی بر کش چنین، یا توبه کن صورتگری
می بینید که دوستان به اندازه ی کافی در بیت دخل و تصرف کرده اند!
توضیح ِ کوتاه درباره ی امیرخسرو دهلوی این که موسیقی دان بوده و برخی معتقدند در سازِ سنتور (که در اصل هندی است) تغییراتی داده و به جای سیم که مرسوم بوده از روده و یا ابریشم باشد از سیم ِ فلزی استفاده کرده است. در ضمن او را مبدع ِ سنتِ قوالی می دانند و خواندنِ اشعار ِ امیرخسرو در میانِ قوالان بسیار رواج دارد.
و بیتی بسیار زیبا در غزل ِ سعدی ست که یادآوری اش در پایان ِ این نوشته خالی از لطف نیست، جایی خواندم که در آن روزگار این بیت بسیار معروف بوده و زبان به زبان می گشته و بازرگانی آن را در بلاد ِ چین و از زبان ِ قایقرانان ِ چینی شنیده است:
تا دل به مهرت داده ام، در بحر ِ فکر افتاده ام چون در نماز اِستاده ام، گوی به محراب اندری
ترانه های موردِ اشاره در این متن:
صورتگر ِ نقاش ِ چین
کلام: سعدی، امیرخسرو دهلوی، شیدا٫ آهنگ: شیدا٫ تنظیم: بزرگ لشکری٫ خواننده: مرضیه
اما تو چیز ِ دیگری
کلام: امیرخسرو دهلوی، سعید محمدی٫ آهنگ و خواننده: سعید محمدی٫ تنظیم: اروین خاچیکیان